Solat Jenazah

Solat jenazah didirikan untuk mendoakan keampunan bagi seorang Muslim yang telah meninggal dunia. Hukumnya fardu kifayah. Apabila sebahagian umat Islam menunaikannya, kewajipan itu gugur daripada yang lain. Jika semua meninggalkannya, semua menanggung dosa.

1. 1
   Berdiri sepanjang solatTiada rukuk, sujud atau duduk
2. 2
   Empat kali takbirSetiap takbir diikuti bacaannya sendiri
3. 3
   Bacaan secara perlahanAl-Fatihah dan salam dibaca perlahan
4. 4
   Sah dikerjakan seorang diriBerjemaah lebih afdal

Jika ada lelaki dewasa atau budak lelaki mumaiyiz, solat oleh wanita sahaja belum menggugurkan kewajipan ini.

1. 1
   Jenazah seorang Muslim
2. 2
   Jenazah sudah dimandikanSolat sebelum jenazah dimandikan tidak sah
3. 3
   Jenazah berada di hadapan orang yang solatKecuali solat jenazah ghaib
4. 4
   Jenazah bukan syahid di medan perangSyahid perang tidak dimandikan dan tidak disolatkan
5. 5
   Suci daripada hadas dan najisAmbil wuduk seperti untuk solat lain
6. 6
   Menutup aurat dan menghadap kiblat

Solat didirikan selepas jenazah dikafankan. Solat sebelum jenazah dikafankan tetap sah, tetapi makruh.

1. 1
   NiatDi dalam hati, serentak dengan takbir pertama
2. 2
   Berdiri bagi yang mampuTidak sah jika duduk tanpa uzur
3. 3
   Empat kali takbirTakbir pertama ialah takbiratul ihram
4. 4
   Membaca al-FatihahSelepas takbir pertama
5. 5
   Selawat ke atas Rasulullah SAWSelepas takbir kedua
6. 6
   Doa untuk jenazahSelepas takbir ketiga
7. 7
   SalamSalam pertama ialah rukun

Setiap rukun wajib dipenuhi, atau solat jenazah tidak sah. Bagi makmum yang lewat, lihat Lewat Menyertai Imam?.

Imam berdiri setentang kepala jenazah lelaki. Bagi jenazah perempuan, imam berdiri di bahagian pinggang atau tengah jenazah. Kedudukan ini sunat. Makmum berbaris di belakang imam. Susun sekurang-kurangnya tiga saf walaupun jemaah sedikit.

Saf boleh dirapatkan kerana solat jenazah tiada rukuk dan sujud.

Imam menukar makmuman (مَأْمُومًا) kepada imaman (إِمَامًا). Niat menjadi imam hukumnya sunat.

Jika solat seorang diri, tinggalkan lafaz makmuman.

Angkat kedua-dua tangan separas bahu sambil bertakbir dan berniat. Letakkan tangan kanan di atas tangan kiri di bawah dada. Baca a'uzubillah, kemudian surah al-Fatihah secara perlahan.

Doa iftitah dan surah selepas al-Fatihah tidak dibaca dalam solat jenazah.

Bertakbir sekali lagi sambil mengangkat tangan. Kembalikan tangan ke bawah dada. Baca selawat ke atas Rasulullah SAW.

Lafaz ini ialah selawat yang paling ringkas. Selawat Ibrahimiyah seperti dalam tahiyat akhir lebih afdal.

Bertakbir kali ketiga, kemudian doakan jenazah. Doa ini ialah rukun. Lafaz di atas untuk jenazah lelaki.

Doa boleh dipanjangkan. Paling kurang, mohon keampunan atau rahmat untuk jenazah.

Bagi jenazah perempuan, tukar hujung lafaz daripada hu kepada ha.

Bertakbir kali keempat. Doa selepas takbir ini hukumnya sunat.

Bagi jenazah perempuan, sebut ajraha, ba'daha dan wa laha.

Beri salam pertama sambil berpaling ke kanan. Salam ini rukun. Salam kedua ke kiri hukumnya sunat. Solat jenazah selesai.

Solat ghaib ialah solat jenazah ke atas jenazah yang tiada di hadapan, kerana berada di tempat lain. Rasulullah SAW pernah mensolatkan al-Najasyi, raja Habsyah, secara ghaib (Riwayat al-Bukhari dan Muslim). Caranya dan bacaannya sama seperti solat jenazah biasa.

Yang berbeza hanya niatnya. Solat di hadapan jenazah, atau di sisi kuburnya, dipanggil solat jenazah hadir.

1. 1
   Jenazah sudah dimandikanCukup jika anda tahu, atau yakin, ia sudah dimandikan
2. 2
   Jenazah berada di tempat lainTermasuk dalam negeri sendiri, walaupun kurang daripada dua marhalah
3. 3
   Anda layak solat ketika kematian ituMenurut pendapat muktamad, tiada had bilangan hari selepas kematian

Di Kedah, jenazah dikira ghaib jika berlainan kariah atau lebih 150 meter dari kuburnya. Had jarak berbeza antara negeri. Rujuk pejabat agama negeri anda.

Ganti fulan bin fulan dengan nama jenazah dan bapanya. Imam menyebut imaman sebagai ganti makmuman.

Dalam doa takbir ketiga dan keempat, gunakan lafaz bagi jenazah perempuan.

1. 1
   Solat sebelum jenazah dimandikanTidak sah. Ulang solat selepas jenazah dimandikan
2. 2
   Tertinggal satu takbirTidak sah kerana empat takbir ialah rukun
3. 3
   Duduk tanpa uzurTidak sah bagi orang yang mampu berdiri
4. 4
   Solat tanpa wudukTidak sah, sama seperti solat lain
5. 5
   Imam tersalah tempat berdiriSolat tetap sah kerana kedudukan imam hanya sunat

Bagi solat ghaib, item 1 terpakai jika jenazah pasti belum dimandikan. Jika tidak pasti, atau jenazah tidak dijumpai, lihat Belum Pasti Dimandikan?

Bertakbir terus tanpa menunggu takbir imam yang berikutnya. Baca al-Fatihah selepas takbir pertama anda, walaupun imam sedang membaca bacaan lain. Jika imam bertakbir sebelum anda habis, ikut imam. Selepas imam memberi salam, sempurnakan baki takbir bersama bacaannya, kemudian beri salam.

Jika jenazah diangkat sebelum anda selesai, solat anda tidak batal. Teruskan hingga selesai.

Hukum asalnya, solat ghaib tidak sah sebelum jenazah dimandikan. Cukup jika anda tahu, atau yakin, jenazah sudah dimandikan.

1. 1
   Tidak pasti bila jenazah dimandikanUlama Syafi'i terkemudian membenarkan solat ghaib dalam keadaan ini
2. 2
   Jenazah tidak dijumpai, seperti mangsa lemasPendapat muktamad, tidak disolatkan kerana tidak dimandikan. Sebahagian ulama Syafi'i terkemudian membenarkan solat ghaib
3. 3
   Niat bersyaratNiat solat ke atasnya jika jenazah itu sudah dimandikan

Jika mudah dipastikan, tunggu sehingga jenazah dimandikan, kemudian solat.

Niat solat ghaib tidak semestinya menyebut nama jenazah. Bagi mangsa bencana, satu niat ke atas semua jenazah yang ghaib sudah memadai.

Bagi ramai jenazah, doa dibaca dalam bentuk ramai, seperti lahum menggantikan lahu.

Anda masih boleh mensolatkan jenazah itu, sama ada berjemaah atau seorang diri. Solat ini sah walaupun jenazah sudah dikebumikan. Dirikan solat di sisi kubur dengan kubur berada di hadapan anda. Solat kali kedua ini tetap dikira fardu kifayah.